पृथ्वीनारायण शाहले २५३ वर्षअघि दिएको खड्ग जाजरकोट दरबारमा भित्र्याइयो « Name of Truth News : News Portal in Nepal
   ३० आश्विन २०७८, शनिबार
 |   Sat Oct 16 2021
Logo

पृथ्वीनारायण शाहले २५३ वर्षअघि दिएको खड्ग जाजरकोट दरबारमा भित्र्याइयो



हेमन्त केसी

जाजरकोट, २६ असोज

तत्कालीन गोरखा राज्यका राजा पृथ्वीनारायण शाहले नेपाल एकीकरण अभियानका सिलसिलामा २५३ वर्षअघि जाजरकोट राज्यलाई उपहार स्वरुप दिएको खड्ग अर्थात तरवार बडादसैँको फूलपातीको अवसर पारेर शक्तिको प्रतिकको रुपमा जाजरकोट दरबारमा भित्र्याइएको छ ।

वडादशैंका अवसरमा फूलपाती भित्र्याउने कार्यक्रमअनुसार जाजरकोट राज्यको शक्तिको प्रतीकको रुपमा रहेको उक्त खड्ग मंगलबार सदरमुकाम खलंगास्थित कालिका मन्दिरबाट जाजरकोट दरबारमा भित्र्याइएको हो । स्थानीय सर्वसाधारणहरु, सरकारी कर्मचारी र सुरक्षाकर्मीको व्यापक सहभागितामा शंख ध्वनीसहित भेरी नगरपालिका ४ गैरीखालीमा पूजाआजा र सलामी दिएर मंगलबार विहान उक्त खड्गलाई जाजरकोट दरबार लगिएको हो ।

५ माघ १८२५ विक्रम सम्वतमा काँशीको मणिकर्णिका घाटमा गोरखाका राजा पृथ्वीनारायण शाहले तत्कालीन जाजरकोटी राजा हरि शाहसँग नेपाल एकीकरण अभियान सफल पार्ने उद्देश्यले धर्मसन्धी गर्दै उक्त खड्ग (तरवार) जाजरकोट राज्यलाई उपहारस्वरुप दिएका थिए । दुई राज्यका बीचमा एक अर्कालाई सहयोग गर्ने सम्झौता गर्दै दुवै राजाले मितेरी साइनो गाँसेर उपहार साटासाट गर्ने क्रममा उक्त खड्ग जाजरकोटी राजालाई दिएको जाजरकोट राज्यको इतिहासबारे जानकार भेरी नगरपालिका ४ का वडाध्यक्ष खम्बजंग शाहले बताए । उनले झन्डै ७ सय वर्षअघि स्थापना भएको जाजरकोट राज्यको सुरुको राजधानी जगतिपुरमा राखिएको उक्त खड्ग अर्थात तरवार १८५२ सालमा अहिलेको सदरमुकाम खलंगामा राजधानी सारिएपछि दशैंको फूलपातीका दिन विशेष पूजाआजासहित जगतिपुरबाट खलंगा दरबारमा ल्याउने परम्परा सुरु भएको बताए ।

फूलपातीका दिन विशेष पूजाआजासहित वली दिएर जाजरकोट दरबारमा रहेको जमरा घरमा उक्त खड्ग भित्र्याउने परम्परा रहेको छ । बली दिन र खड्ग भित्र्याउन लाग्ने रकम शुरुमा दरबारबाट र पछि गृह मन्त्रालयबाट आउने गरे पनि मुलुकमा गणतन्त्र आइसकेपछि रकम पठाउन छोडिएको छ । रकम अभावमा परम्परालाई निरन्तरता दिनै मुस्किल भएको स्थानीय प्रशासनले जनाएको छ । जाजरकोट दरबारमा हाल जिल्ला प्रशासन कार्यालय रहेको छ । पहिला राजाले गर्ने खड्ग पूजा २०१८ सालपछि प्रमुख जिल्ला अधिकारीले गर्दै आएका छन् ।

जगतिपुरमा रहेको राजा र देवताको शक्तिलाई विस्तारै खलंगास्थित दरबारमा सार्ने उद्देश्यले प्रत्यक वर्ष फूलपातीका दिन पूजाआजासहित उक्त खड्गलाई खर्के देउताको रुपमा पुज्दै ल्याउन थालिएको बडाध्यक्ष शाह बताउँछन् । फूलपातीका दिन जाजरकोट दरबारमा भित्र्याइएको उक्त खड्गलाई दसैँको फूलपाती अर्थात सप्तमी, महाअस्टमी, महानवमी र विजयादशमीको दिनसम्म पन्चे बाजाको ध्वनीका साथ बोका, रांगाको बलि दिएर भव्य रुपमा पूजाआजा गरि दशमीकै दिन टीका लगाई सकेपछि जगतिपुरमै फर्काउने परम्परा रहे पनि मुलुकको १० वर्षे द्धन्द्वका क्रममा असुरक्षाका कारण उक्त खड्ग २० वर्ष अघिदेखि जिल्ला प्रहरी कार्यालयको परिसरमै रहेको कालिका मन्दिरमै राख्ने गरिएको छ । अब शान्ति आइसकेकोले खड्गलाई जगतिपुरको मन्दिरमै राख्नुपर्ने ५२ वर्षदेखि खड्ग पूजा गर्दै आएका पुजारी सत्यप्रसाद शर्माले बताए । जाजरकोट राज्यको उत्पति र खड्ग सुरुमा राखिएको मन्दिरको गरिमा र महत्व जोगाउनका लागि उक्त खड्गलाई जगतिपुरमै राख्नुपर्ने पूजारी शर्माको भनाई छ । उनले तत्कालीन राजाका पुरोहित अर्थात खर्क देवताका पुजारी आफ्ना हजुरबुवाका बुवा रत्नदास शर्माले उक्त खड्ग जाजरकोट दरबारमा ल्याउन सुरु गरेको बताए ।

जाजरकोटी शाह ठकुरीहरुले मुख्य जिम्मा लिएर मनाइने खर्के देउता पूजा अहिले ओझेल पर्दै गएको छ । विगतमा खर्के देउताको पूजाका बेला स्थानीयहरुको जाजरकोट दरबारमा ठुलो मेला लाग्ने गरेको स्थानीय लक्ष्मणबहादुर शाहले बताए । जाजरकोटको इतिहास, सस्कृति र परम्पराको पहिचान झल्काउने खर्के देउता पूजा विगतमा स्थानीय जनता सरकारी कार्यालयको सक्रियतामा गर्ने गरिए पनि अहिले सबैले बिर्सदै गएको उनको भनाइ छ ।

जाजरकोटको इतिहास पनि धेरै महत्वपूर्ण रहे पनि खोज अनुसन्धानको अभावले जानकारीमा आउन नसकेको स्थानीय योगशम्शेर शाहले बताए । पछिल्लो पुस्ताले वेवास्ता गरेका कारण जाजरकोटलाई मुलुकमा चिनाउन गाह्रो भएको उनको भनाइ छ ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी प्रेमप्रसाद देवकोटाले खड्ग देवताको पूजा गर्ने र जाजरकोट दरबारमा खड्ग ल्याउने मौलिक परम्पराको जगेर्ना गर्न आफूले सक्दो पहल गर्ने बताए । विधि र परम्पराअनुसार जाजरकोट दरबारमा शक्तिको प्रतिक खड्ग भित्र्याइएको उनले बताए ।


प्रतिक्रिया दिनुहोस !


एकीकृत समाजवादी बैतडीको इन्चार्जमा भट्ट, दार्चुला इन्चार्जमा बैतडीकै बिष्ट



बैतडी । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी) को बैतडी जिल्ला इन्चार्जमा प्रमानन्द भट्ट चयन भएका छन् । भट्ट केन्द्रीय पोलिटब्यूरो सदस्यसहित जिल्ला इन्चार्ज चयन भएका हुन् । नेकपा एमाले विभाजनपछि बनेको नेकपा (एस) मा गएका भट्टलाई पार्टी स्थायी कमिटीको बैठकले जिल्ला इन्चार्जमा चयन गरेको हो । भट्ट बैतडीमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका संस्थापक नेता हुन् । यसैगरी, पूर्व प्रदेश मन्त्री तथा नेकपा (एस) का केन्द्रीय सदस्य माया भट्ट प्रदेश सहसचिवमा चयन भएकी छन् । यसअघि एमाले हुँदा र माओवादीसँगको एकतापछि बनेको नेकपा हुँदाका बेला प्रदेश कमिटी सदस्य रहेकी भट्ट अहिले नेकपा (एस) को प्रदेश सहसचिव पदमा चयन भएकी हुन् ।

यसैगरी, नेकपा एमाले बैतडीका पूर्व अध्यक्ष तथा प्रदेश कमिटी सदस्य रहेका नरेन्द्र बिष्ट नेकपा (एस) को केन्द्रीय सदस्यसहित दार्चुलाको जिल्ला इन्चार्जमा चयन भएकाछन् । गत बिहीबारदेखि जारी स्थायी कमिटीको बैठकले नेताहरुको जिम्मेवारी बाडँफाड गरेको प्रदेश कमिटी सदस्य नरेन्द्र बिष्टले बताए । पार्टीका नियमित कामकाजहरु अब अगाडि बढाउने नेता बिष्टले बताए । आउँदो ३ कात्तिकमा बैतडी जिल्ला कमिटीको बैठक बसेर आगामी कार्यक्रमहरू तय गरिने उनले बताए । आगामी दिनमा पार्टीको पालिका तथा वडास्तरका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिने उनले बताए । पालिका र वार्डस्तरमा संगठन विस्तार तथा सुदृढीकरणका कार्यक्रम आयोजना गरिने नेकपा (एस) बैतडीले जनाएको छ । न्युजकारखाना ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस !

भुटान-चीन सम्झौताले किन चिन्तित भारत ? भुटानमाथिको भारतको दबदबा तोडिएकै हो ?




काठमाडौं । बिहीबार १४ अक्टोबरमा चीन र भुटानका परराष्ट्र मन्त्रीहरुले भिडियो कन्फरेन्सिंग को माध्यम बाट एक बैठक गरी दुई देशहरु बीच धेरै बर्ष देखि सीमा विवाद को समाधान को लागी तीन चरणको रोडम्याप सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे। डोक्लाम त्री जंक्शनमा भारत र चीनको सेनाबीच ३ दिनको अवरोध भएको चार वर्षपछि सम्झौता भएको हो। डोक्लाममा विवाद तब शुरू भयो जब चीनले भुटानले दाबी गरेको क्षेत्रमा सडक बनाउन खोजे।

यस सम्झौताको बारेमा भुटान विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता अरिंदम बाग्चीले भने, हामीले आज भुटान र चीन बिच समझदारी पत्र (एमओयू) मा हस्ताक्षर गरेका छौं। तपाइँलाई थाहा छ कि भुटान र चीनबीच सन् १९४८ देखि सीमा वार्ता चलिरहेको छ। भारत पनि यस्तै तरिकाले चीन संग सीमा वार्ता गरिरहेको छ । भुटानको चीनसंग ४०० किलोमिटर भन्दा बढी सीमा जोडिएको छ । दुई देशहरु विवादको समाधानका लागि १९४८ देखि २० पटक सीमा सामाधान गर्न वार्ता भईसकेको छ ।

कुन क्षेत्रमा चीनको नजर ?
दुई क्षेत्रहरु जसमा चीन र भुटानको बीच अधिक विवाद छ, एक भारत चीन भुटान त्रिकोणको नजिक २६९ वर्ग किलोमिटरको क्षेत्र हो र अर्को भुटानको उत्तर मा ४९५ वर्ग किलोमिटरको जकारलुंग र पास्मालुंग उपत्यका। रणनीतिक मामिला विश्लेषक तथा भारतीय सेनाका सेवानिवृत्त मेजर जनरल एसबी अस्थाना चीन भुटानलाई ४९५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्र दिन चाहन्छ र बदलामा २६९ वर्ग किलोमिटर क्षेत्र लिन चाहन्छ। चीन सधैं आफ्नो कमजोर देशहरुसंग द्विपक्षीय सम्बन्ध बनाउनका लागि कोशिश गरीरहेको छ । ताकि उसको आर्थिक र सैन्य प्रभावसंग ती देशहरुलाई प्रभावित गरेर आफ्नो हितका लागि निर्णय गर्न सकोस् एसबी अस्थाना भन्छन् ।

उनी भन्छन्, भुटानको उत्तरी सिमानामा रहेका दुई क्षेत्रहरु, जुन चीनले दाबी गरेको छ, ती मध्ये एउटा चुम्बी उपत्यका हो, जसको नजिकै डोकलाममा भारत र चीनको बीचमा झडप भएको थियो। चीनले भुटानबाट चुम्बी उपत्यका क्षेत्रको माग गरेको थियो। उसलाई बदलामा अर्को विवादित क्षेत्र दिनको लागि तयार छ, जुन चुम्बी उपत्यका क्षेत्र भन्दा धेरै ठूलो छ। चीनले मागेको क्षेत्र भारतको सिलीगुडी करिडोरको नजिक छ।

सिलीगुडी कोरिडोर, जसलाई कुखुराको गर्दन पनि भनिन्छ (भारतका लागि) धेरै महत्वपूर्ण मानिन्छ । किनभने यो भारतका पूर्वोत्तर राज्यहरु सम्म पुग्नको लागि मुख्य सडक हो र यो भारतका लागि गम्भीर चिन्ताको बिषय हुनेछ । यदि चिनियाँहरु सिलीगुड़ी कोरिडोरको नजिक आए भने पूर्वोत्तर राज्यहरुसंग कनेक्टिविटीका लागि खतरा बन्न सक्छ । मेजर जनरल अस्थाना भन्छन्, कुखुराको घाँटी क्षेत्र भारतका लागि धेरै महत्वपूर्ण छ। यदि यस क्षेत्रमा थोरै भए पनि चीनको उपस्थिति भयो भने यो भारतका लागि ठूलो घाटा हुनेछ र यो सम्झौता भारतको हितमा हुने छैन।

जवाहरलाल नेहरू विश्वविद्यालय, पूर्वी एसियाली अध्ययन केन्द्र, अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययन स्कूल केन्द्रका प्रोफेसर डा. अलका आचार्य भन्छन्, भुटान र चीनको सम्झौताले भारतको चिन्ता बढ्न सक्छ। उनी भन्छिन्, डोकलाम विवादपछि चीनले भुटानलाई सम्पर्क गर्न र सीमाको बारेमा कुरा गर्ने अभियान चलायो। चिनियाँ पक्षबाट धेरै पहल भएको थियो। अब चीनको प्रयास भनेको उसले सिधै भुटानसँग एउटा सम्झौता गर्नु पर्छ। यसले भारतको समस्या बढाउनेछ । किनकि अब चीनले सबैसंग एक समझौता गरेको छ र केवल भारत मात्र बाँकी छ । यसले एक मनोवैज्ञानिक दबाब सिर्जना गर्नेछ आचार्य बताउँछन् ।

प्रोफेसर आचार्य भन्छन्, यो स्पष्ट छकि भारत र भुटान बीचको सम्बन्ध धेरै गहिरो छ र भुटानको भारत तिर बढी झुकाव छ। भारतको विदेश मामिला मन्त्रालयबाट धेरै पैसा भुटान जान्छ। आर्थिक रूपमा, भारतले भुटानलाई धेरै मद्दत गर्छ र भारतले भुटानमा चीनको हस्तक्षेपलाई रोकेको छ । भारतले भुटानलाई आफ्नो नियन्त्रणमा राख्न चाहन्छ भनि चीनले आलोचना गर्छ ।

तर प्रोफेसर आचार्यका भन्छन्, भुटान एउटा सानो भू परिबेष्टित देश हो । तसर्थ भुटान चीनसंग कुनै न कुनै सम्बन्ध राख्न चाहन्छ । उनी भन्छिन्, भुटान पनि चाहन्छ कि चीनसंग यसको सीमा विवाद हल हुन्छ । त्यसपश्चात उसले चीनसंग एक आर्थिक सम्बन्ध निर्माण शुरू गर्न सक्छ। त्यसो भए भुटान एक तरीकाले यो एक स्वतन्त्र देश बन्ने विषयमा पनि सोचिरहेको छ । भुटान एक तरीकाले भारत र चीनको बीचमा फसेको छ । यस्तो स्थिति कायम राख्न भारत र चीनको मध्यस्तका रप्मा रहिरहन खोज्छ । भुटान कसैको बिरुद्धमा देखिन चाहँदैन।

अर्कोतर्फ, यो सम्झौता चीनको दबाब सिर्जना गर्ने रणनीति हो। आस्ताना भन्छन्, चीनको रणनीति बिना लडाइँ जित्नु हो। उ युद्ध चाहँदैन र यसैले उसको रणनीतिमा दबाब, प्रचार, धम्की र छिमेकीहरुसँग प्रलोभन हुन्छ। चीनको अन्तिम उद्देश्य भारतको पूर्वी लद्दाखमा चलिरहेको गतिरोधका बारेमा बोल्न बन्द गर्नु र दुई देशहरु बीच व्यापार गतिविधिहरु पहिलेकै स्थितिमा पुर्याई, लद्दाखको वर्तमान स्थिति कायम राख्न चाहन्छ। तर भारत झुकेको छैन, त्यसैले चीन अन्य क्षेत्रहरुमा दबाब दिन खोज्दैछ।

अस्थाना भन्छन्, यदि भारत सतर्क भएन भने चाँडै चिनियाँ रेलवे लाइन चुम्बी घाँटी पुग्नेछ। चीनको पहिले नै यतुंगसम्म रेल लाइनको योजना छ र यातुंग चुम्बी घाटीको मुख मै छ। त्यसैले यदि भारत होशियार भएन भने र चीन भुटानसंग सम्झौता गरि चुम्बी चीनको कब्जामा हुनेछ। यस क्षेत्रमा भारतीय सेनाको तैनाती सबैभन्दा बलियो छ । किनभने भारतीय सेनाको उच्च स्थानमा तैनाथ छ । त्यसैले चीन सिलीगुड़ी कोरिडोरमा प्रवेश गर्न नसक्छ तर त्रिकोणीय क्षेत्रमा पुग्न यसले रणनीतिक लाभ दिन सक्छ।

बीबीसी हिन्दीबाट ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस !

आज टीकाको दोस्रो दिन, मान्यजनबाट टीका र आर्शिवाद थाप्ने क्रम जारी



काठमाडौं । टीकाको दोस्रो दिन आज पनि टीका लगाउने क्रम जारी छ । हिजो टीका लगाउन नपाएकाहरुले आज पनि मान्यजन र आफन्तको हातबाट टीका लगाउने प्रचलन छ । आज बिहानैदेखि काठमाडौंलगायत विभिन्न स्थानमा टीका थाप्न जानेको घुइँचो रहेको छ । हिजो बिहान साइतमा टीका लगाएपनि टाढा रहेका आफन्तकहाँ टीका लगाउने जाने क्रम पूर्णिमासम्म रहन्छ । टीकाअघि काठमाडौं उपत्यका सुनसान रहेपनि आज भने बिहानैदेखि सर्वसाधारणको आवागमन बढेको छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस !

%d bloggers like this: