२७ श्रावण २०७९, शुक्रबार
 |   Fri Aug 12 2022
Logo

चीनले ताइवान कब्जा गरे अमेरिकासहित पश्चिमाहरुको अर्थतन्त्र नै धराशायी हुने ! यस्ता छन् मुख्य कारणहरु



अमेरिकी संसदको प्रतिनिधि सभाकी सभामुख न्यान्सी पेलोसी ताइपेई आइपुगेपछि चीनको विदेश मन्त्रालयले तुरुन्तै प्रतिक्रिया दियो ‘आगोसँग खेल्नेहरू खरानी हुनेछन् । पछिल्लो २५ वर्षमा अमेरिकाबाट यति उच्च हैसियतको कुनै पनि व्यक्तिले ताइवान भ्रमण गरेको पहिलो पटक हो । यद्यपि न्यान्सी पेलोसी त्यहाँ २४ घण्टाभन्दा कम समय बसेकी थिइन् । बदलाको रूपमा, चीनले पहिलो कदम चाल्न ढिलाइ गरेन। उनले ताइवान नजिकैको क्षेत्रमा बिहीबारदेखि आइतवारसम्म सैन्य अभ्यास गर्ने घोषणा गर्‍यो ।

चीनले ताइवानलाई आफ्नै प्रान्तको रूपमा हेर्छ, जुन आज देशको मुख्य भूमिमा विलय हुने निश्चित छ । तर अर्कोतर्फ, ताइवानले आफूलाई स्वतन्त्र राष्ट्रको दाबी गर्दछ। यसमा लोकतान्त्रिक शासन प्रणाली छ, तर ताइवानले आधिकारिक रूपमा आफूलाई स्वतन्त्र राष्ट्र घोषणा गरेको छैन। न्यान्सी पेलोसीको ताइवान भ्रमण यस्तो समयमा आएको हो जब चीन र अमेरिकाबीचको तनाव चरम सीमामा छ। चीनले धेरै पटक आफ्नो नौसेना र वायु सेना प्रयोग गरेर ताइवानमाथि दबाब दिने प्रयास गरेको छ र यसका कारण स्थिति चिन्ताजनक बन्दै गएको छ।

ताइवान मुख्य भूमि चीनको दक्षिणपूर्वी तटबाट करिब १२० किलोमिटर टाढा अवस्थित छ। धेरै विज्ञहरूले ताइवानलाई ‘द्वीपहरूको पहिलो श्रृंखला’ भनेर उल्लेख गर्छन्। पछिल्ला केही वर्षमा चीनले उक्त क्षेत्रमा आफ्नो प्रभाव बढाउन धेरै प्रयास गरेको छ। यस क्षेत्रमा ताइवानको स्थान चीन र पश्चिम दुवैका लागि विश्वव्यापी राजनीतिमा ठूलो महत्त्वको छ। धेरै पश्चिमी विज्ञहरू विश्वास गर्छन् कि यदि ताइवान चीनको हिस्सा बन्यो भने, चीन प्रशान्त क्षेत्रमा आफ्नो प्रभाव बढाउन स्वतन्त्र हुनेछ।यति मात्र होइन, यस्तो हुनेबित्तिकै प्रशान्त क्षेत्रको गुआम र हवाईमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डाहरू पनि सुरक्षित हुने छैनन् ।

ताइवान अर्थतन्त्रमा पनि निकै महत्वपूर्ण छ । हामीले हरेक दिन प्रयोग गर्ने इलेक्ट्रोनिक उपकरणहरूमा प्रयोग हुने चिपहरू ताइवानबाट बनेका हुन्छन्। चाहे त्यो स्मार्टफोन होस् वा ल्यापटप वा स्मार्टवाच वा गेमिङ कन्सोल। यी सबैमा चिप्स प्रयोग गरिन्छ र तीमध्ये अधिकांश ताइवानमा बनाइन्छ। ताइवानले विश्वको चिप बजारको करिब दुई तिहाई नियन्त्रण गर्दछ। जनवरी र डिसेम्बर 2021 को बीचमा, ताइवानको TSMC ले लगभग ५३ अरब डलरको आय गरेको थियोे । यदि ताइवान चीनको नियन्त्रणमा गयो भने, विश्वको यो महत्त्वपूर्ण उद्योगमा चीनको नियन्त्रण हुनेछ। धेरै विज्ञहरूले चिप्स र सेमीकन्डक्टरहरू बनाउन पश्चिमी देशहरू चीन पछाडि रहेको विश्वास गर्छन्। चीनलाई पश्चिममाहरुको स्थानमा पुग्न अझै २० वर्ष लाग्ने अनुमान छ। यदि चीनले ताइवानबाट चिप्स र सेमिकण्डक्टर उद्योग लियो भने त्यसको असर पश्चिमी देशहरूले तुरुन्तै भोग्नुपर्नेछ।

ऐतिहासिक प्रमाण अनुसार १७ औं शताब्दीमा छिङ राजवंशको समयमा ताइवान चीनको नियन्त्रणमा आएको थियो। जापानसँगको पहिलो लडाइँ हारेपछि चीनले सन् १८९५ मा ताइवानलाई जापानलाई सुम्पेको थियो। त्यसपछि, ताइवान अर्को ५० वर्षसम्म जापानी कब्जामा रह्यो।दोस्रो विश्वयुद्धमा सन् १९४५ मा जापानको पराजयपछि चीनले ताइवानमाथि आफ्नो नियन्त्रण पुनः प्राप्त गर्यो। सन् १९४९ मा कम्युनिष्ट पार्टीले चीनलाई नियन्त्रणमा लिएको थियो । माओको सीपीसीबाट बच्नको लागि कुओमिन्ताङ सरकारले ताइवानमा शरण लिएको थियो।

तर, समुद्रमा धेरै बलियो नहुँदा चीनले तत्कालीन ताइवानको कुओमिन्ताङ सरकारलाई त्याग्नुपर्‍यो। धेरै पश्चिमी देशहरूले चीनको एक मात्र वैध सरकारको रूपमा चियांग काई-शेकद्वारा स्थापित ताइवानको ‘चीन गणतन्त्र’ लाई मान्यता दिए। तर 1971 मा, संयुक्त राष्ट्र संघले ताइवानलाई मान्यता रद्द गर्यो र कम्युनिष्ट चीनलाई चीनको रूपमा मान्यता दियो।त्यसयता ताइवानलाई मान्यता दिने देशको सङ्ख्या 15 मात्रमा झरेको छ। ताइवानलाई ल्याटिन अमेरिका र क्यारेबियन देशहरूबाट सबैभन्दा धेरै समर्थन प्राप्त छ।


प्रतिक्रिया दिनुहोस !


ताजा

लोकप्रिय